ดวงปทุมเกณฑ์ คืออะไร
คำว่าปทุม" มีความหมายว่า "ดอกบัว" ฉะนั้น คำว่า “ปทุมเกณฑ์” จึงมีความหมายแปลตามตัวว่า “เกณฑ์ที่เกี่ยวกับดอกบัว” บูรพาจารย์ท่านสรรเสริญว่า ปทุมเกณฑ์นี้ ใครที่ได้ดวงปทุมเกณฑ์ จะเป็นคนที่มีความหอมดั่งดอกบัว เป็นที่รัก ที่ชอบและชื่นชมของคนทั่วไป เป็นเกณฑ์ช่วยส่งเสริมให้เจ้าชะตารุ่งเรือง มีความเจริญ มีความสุข ประสพโชคดี แบบยั่งยืน ประดุจดั่งดอกบัวที่กำลังเบ่งบาน ซึ่งท่านบูรพาจารย์ได้ประพันธ์เป็นคำโคลงว่า
“อนึ่ง จันทร์เป็นสิบเอ็ดแท้ แก่ลัคน์
พฤหัสสี่ทรงศักดิ์ แช่มช้อย
ศุกร์สามดั่งนี้จัก เจริญยิ่ง ยศแฮ
หากว่าชาติต่ำต้อย ยกให้เสมอพงษ์”
ท่านอาจารย์เทพย์ สาริกบุตร ท่านได้ให้คำอธิบายเกี่ยวดวงปทุมเกณฑ์ว่า ในโคลงบทนี้ หมายความว่า “จันทร์เป็นสิบเอ็ดแก่ลัคน์ ดาวพฤหัส(๕) เป็นสี่กับจันทร์(๒) และศุกร์(๖) เป็นสามกับดาวอาทิตย์(๑) จึงจะเรียกว่าปทุมเกณฑ์ อย่างอื่นหาใช่ไม่”
โดยให้คำอธิบายว่า ราศีที่ ๑๑ แก่ลัคน์ เรียกว่าเป็นราศีภพลาภะ ซึ่งหมายถึงลาภผลและรายได้ และหากดาวจันทร์ไปอยู่ในราศีนี้ เรียกว่าเป็นคนขยัน การหารายได้ ทำทุกอย่างโดยไม่เลือกงานและไม่เลือกอาชีพ ประกอบกับดาวพฤหัส(๕) เป็นสี่กับจันทร์ด้วยแล้ว เรียกว่า ดาวพฤหัส(๕) ได้เกณฑ์จันทร์ ย่อมจะทำให้มีปัญญาเฉียบแหลม ฉลาดเฉลียว ในการเรียนและในการหารายได้ เพิ่มขึ้น ขณะเดียวหากดาวศุกร์(๖)เป็นสามกับดาวอาทิตย์(๑) ซึ่งดาวศุกร์(๖) ในระบบดาราศาสตร์จะอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์มากที่สุดไม่เกิน ๔๖ องศา หรือ ประมาณ ๓ ราศี ซึ่งลักษณะอย่างนี้เรียกว่า ศุกร์(๖) เพ็ญ ซึ่งหากอยู่หน้าดวงอาทิตย์(๑) เรียกว่า ดาวประจำเมือง หากอยู่หลังดวงอาทิตย์(๑) จะเรียกว่า ดาวประกายพฤกษ์ ซึ่งจะเป็นดาวศุกร์(๖)ที่มีแสงสว่างที่สุดบนท้องฟ้า เมื่อดาวศุกร์(๖) ดีที่สุด ก็จะไปตามคำนิยามที่ว่า “กิเลสสมบัติทายศุกร์” ดาวศุกร์(๖) ก็จะดีไปด้วย
ดาวที่ได้ปทุมเกณฑ์ หมายถึงดอกบัว ที่ใช้บูชาพระ ซึ่งเหมาะแก่ครู อาจารย์ นักบวช หากคนธรรมดา จะหมายถึงการเป็นคนมีกลิ่นกายหอม เป็นที่รักใคร่และชื่นชมของคนทั่วไป
